شهادت امام حسن عسكرى (ع) - سال 260 هجرى قمرى
امام حسن عسكرى)ع(، امام یازدهم شیعیان، در هشتم ربیع الاوّل سال 260 هجرى قمرى در شهر سامرا به شهادت رسید. نام مباركش حسن بن على، لقبش عسكرى و كنیه‏اش ابو محمد بود. مادرش، بانویى پاكیزه و عبادت پیشه و در سرزمین خویش پیش از اسارت، پادشاه زاده بود و پس از اسارت و انتقال به مدینه، به همسرى امام دهم شیعیان حضرت امام على النقى )ع( افتخار یافت. نامش " حُدیث " و در روایات و عبارات دیگر، نام هایى چون جدّه، سلیل و سوسن نیز براى وى گفته شد. این بانوى پاكدامن و پاكیزه سرشت، در ربیع الثانى سال 232 هجرى قمرى، فرزند گرامى‏اش حضرت امام حسن عسكرى )ع( را به دنیا آورد و سراسر جهان هستى را با نور رخسارش جلوه گر ساخت. امام حسن عسكری (ع) پس از پدر بزرگوارش، از جهت دانش و معارف دینى، فقیه‏ترین و داناترین مردم و از جهت اخلاق و رفتار، برترین انسان‏هاى روى زمین بود و از تمام جهات، داراى كمالات عالیه و ویژگى‏هاى منحصر به فرد بود. وجود مبارك آثار وى در میان مسلمانان، استوانه محكم و پایدارى بود كه اسلام عزیز و مكتب حیات بخش اهل بیت)ع( را بر پا نگه مى‏داشت و از گزند دشمنان خارجى و كینه توزان و بدخواهان داخلى، محفوظ و مصون نگه مى‏داشت. امام حسن عسكری (ع) در چهار سالگى، بنا به درخواست متوكل عباسى )دهمین خلیفه عباسیان(، به همراه پدر بزرگوارش امام هادى)ع( و سایر خانواده‏اش راهى سامرا ( مركز خلافت عباسیان، در شمال غربى عراق) گردید (1) و پس از شهادت پدرش در سال 254 هجرى قمرى به امامت شیعیان نایل آمد. آن حضرت و خانواده و خاندان پدرش، در ظاهر به دعوت متوكل عباسى در سامرا سكونت داشتند ولى در حقیقت حضورشان در سامرا اجبارى و تبعید گونه بود، تا آن حضرت را از نزدیك در مراقبت و نظارت خویش داشته باشند. زمامداران معاصر آن حضرت عبارت بودند از: 1- متوكل عباسى (247 - 232 ق( 2- منتصر عباسى (248 - 247 ق( 3- مستعین عباسى (252 - 248 ق( 4- معتز عباسى (255 - 252 ق( 5- مهتدى عباسى (256 - 255 ق( 6- معتمد عباسى (279 - 256 ق( از میان خلفاى مذكور، تنها از سوى منتصر عباسى، فرزند متوكل، نسبت به امام هادى)ع(، امام حسن عسكری (ع) و علویان و شیعیان آزارى نرسید و در ایام خلافت كوتاه مدت وى، احسان و خدمات شایانى به آنان شد، كه در مقایسه با نامهربانى‏ها و ستم كارى‏هاى سایر خلفاى عباسى چیز مهمى به شمار نمى‏آمد. امام حسن عسكری (ع) از آنان، فشارها و سختى‏هاى زیادى متحمل گردید و سرانجام به وسیله زهرى كه معتمد عباسى به آن حضرت خورانید، مسموم و پس از چند روز تحمل بیمارى، روح ملكوتى‏اش به لقاءالله پیوست. 1- منتهى الآمال، ج 2، ص 393